لوگوی اصلی

در این پست از سجاده فرش مشهدالرضا قصد داریم درمورد تاریخچه فرش و سجاده فرش کاشان مطلبی ارایه بدهیم. با ما همرا باشید.

کاشان از شهرهای مرکزی ایران است که در جنوب کویر نمک و دریاچه قم و نزدیک ۲۵۰ کیلومتری طهران پیمان دارد. کاشان به انگیزه بلندی ناچیز از سطح دریا ، تابستانهایی خشک و فصولی ناچیز باران دارد.

بنحوی که شرایط اقلیمی بر تمام شئون زندگی تأثیر گذاشته و معماری و بافت شهری نیز از آن بر کنار نمانده است. بادگیرها، اندرونی ها و آب انبارها و حیاطهایی زیاد زیر تر از سطح زمین و دالانهای سر پوشیده تنها بیانگر منازعه بی امان ملت با شرایط کویری و بادهای گرم موسمی است.

امروزه بافندگان کاشان را می باید وارث بافندگان پارچه ها و منسوجات گلابتون و انواع مخمل یا اطلس دوزی و تافته هایی دانست که سالها با نام پارچه های هرمزی، نام ایران را در دورترین نقاط جهان بر سر زبانها جاری می ساختند. بدیهی است، حتی قبل از آنکه مارکوپولو در مسافرتش به ایران در سده هفتم هجری توجهش بدین منسوجات جلب شود، بافندگان کاشانی به این حرفه اشتغال می ورزیده اند. شوالیه شاردن در ذکر مسافرتش درباره کاشان چنین می گوید: در هیچ نقطه ای از ایران بیش از این شهر و گوشه کناره های آن، اطلس و مخمل، تافته و حریر موج دار و زری ساده و گلدار و یا ابریشم آمیخته به زر و سیم بافته نمی شود.

قدیمی ترین فرش های از آن کاشان بر می گردد به فرش هایی که در سده ۱۱ هجری بافته شده. این فرشها عموماً دارای طرحهای شکارگاه هستند و محل بافت آنها عموماً باره دودلی قرار گرفته است اینکه آیا این فرشها متعلق به اصفهان، تبریز یا کاشان می باشد. مثال مهم آن گروه از آن دیرینکده فرش ایران است. که همتای آن در دیرینکده متروپولتین آمریکا است، که حاشیه آن با مثال موجود در موزه فرش ایران فرق می کند. بعد از این گروه از فرش ها باید از فرش های پولونز یا لهستانی نام برد که تعدادی از آنها نیز در کاشان بافته شده اند. که این فرش ها عموماً دارای رنگ بندی سفارشی است. از اواخر سده ها ۱۷ و ۱۸ تا میانه ها سده ۱۹ خبری از فرشهای کاشان نیست.

دومین گروه از قالیچه ها در منزل بروجردی و سومی در خانه طباطبایی که هر دو از تجار کاشان بودند بافته شدند. کاشان با تولیدات فرش، که امروزه باعث سربلندی موزه ها و مجموعه های خصوصی است، نقش بسزایی در تجدید زندگی هنری ایران داشته است. درباره هنر فرشبافی در این شهر بس است یادآور شویم که استاد کار قالی معروف شیخ صفی، مدرس مقصود کاشانی بوده است.

بافت فرش معروف به شیخ صفی در تبریز، با توجه به عدم وجود امنیت در این شهر که بارها توسط عثمانیان مورد تاخت و تاز قرار می گرفت، الی آنجا که شش سال بعد از واپسین،انجام یافتن بافت فرش (۹۴۶ هجری/۱۵۳۹ میلادی) تبریز به تصرف ترکها درآمد، مورد دودلی است. زیرا اگر این قالی در تبریز و اثناء تصرف این شهر بافته شده بود، گره ترکی در آن بکار می رفت، در حالیکه با گره پارسی بافته شده و اگر این نیز صورت نپذیرفته بود می بایست این قالی نفیس امروزه به جای آنکه در دیرینکده ویکتوریا و آلبرت باشد، جزو غنایم عثمانیان در موزه استانبول می بود. البته این فرمایش نیز امکان دارد که آموزگار مقصود کاشانی با صدها قالیباف برای احداث کارگاه قالیبافی سلطنتی به تبریز آمده و پس از کارگماری در تبریز و انتقال پایتخت، از تبریز به آنجا رفته باشد، لیکن درلا به لای صفحات تاریخ شواهدی در این مورد در دست نیست. حال اگر این فرش ها در تبریز و قزوین تعبيه نشده باشند، قالی اردبیل و قالیهای مثل در کجا بافته شده اند؟ روی سایر سکه را نیز نباید فراموش کرد که آیا فرنام کاشانی به مناسبت زایش آموزگار مقصود در کاشان بوده است و یا اینکه فقط لقبی است که از اجداد ماضی اش به یادگار مانده است.

کاشان نیز از دایره حوادث و بلایا و تهاجم اقوام و مهاجمان مغول و افغان هیچ گاه به بعید نبوده است و صنعت فرشبافی در آن ادامه دستخوش حوادث بوده است. متأسفانه پس از این دوره قالیبافی مشابه سایر مناطق از رونق افتاد. احیاء مجدد قالی بافی در کاشان الی نزدیک زیادی مرهون فعالیتهای حاج حسن – حاج محمد جعفر اصفهانیان و آموزگار حسین کاشی و از طرفی به علت بکار افتادن واحدهای نساجی ماشینی می باشد که تعدادی از بافندگان منسوجات این شهر را وادار به روی آوردن به قالیبافی نمود.

صرف نظر از جریانات فوق، زیانهای راهیابی ماشینهای نساجی به روستاها و آشکار شدن پارچه های گوناگون ماشینی اروپایی و ورود بی رویه آنها، برای کاشان نیز کمتر از آشوب مغول نبوده است. در این میان فقط روستاهایی که از تجربیاتی در پیشه فرش بافی بهره مند بودند به دلایل خاصی آمادگی پاسخ آن را به عنوان رکن بنیادین معیشت داشته اند و نقش عمده ای در این مقوله به عهده گرفته اند.

قالیبافی در کاشان به طور کلی دربرگیرنده شهر کاشان و حومه، نطنز و جوشقان قالی است که گستردگی و گستره آن حتی الی برخی از دهستانهای گلپایگان، محلات، اردستان و اصفهان نیز راستا می یابد.

شهر کاشان به عنوان محور اصلی نقش بسیار مهمی را در بستگی با دیگر نقاط به عهده دارد، و به واسطه عواملی چند، بسیاری از تولیدات مناطق دیگر را جذب بازار خویش می نماید.

این تولیدات را می طاقت در حالت کلی با توجه به نقشه و جزئیات فنی بافندگی آن به دو بخش کاملاً مجزا بخش کرد، که این تقسیم بندی عبارت است از تولیدات کاشان، نطنز و تولیدات جوشقان. زیرا در این ناحیه دو گونه قالی کاملاً متفاوت بافته می شود: قالی کاشان با طرح و نقشه کاملاً متفاوت در کاشان و نطنز و دهات اطراف آنها و قالی جوشقانی با طرح و نقشه خاص محلی در سرتاسر جوشقان.


فرش سجاده ای مشهد الرضا،تولید کننده انواع سجاده فرش،فرش سجاده ای و سجاده.

لینک های کمکی: صفحه اصلی ، گالری سجاده مشهدالرضا، وبلاگ سجاده مشهدالرضا و محصولات سجاده ، وبلاگ میهن بلاگ .

موضوعات وبلاگ : 

اخبار دنیای فرش ، اصطلاحات فرش و سجاده ، تاریخچه فرش و فرش سجاده ای ، دانستنی های فرش ، سجاده فرش بافی ، معرفی مساجد ، مقـایسه فـرش ماشینی با دستبافت ، مناسبت ها ، نگهداری از سجاده فرش ، چرا سجاده فرش؟