لوگوی اصلی

در این پست از وب سایت فرش سجاده ای مشهدالرضا قصد داریم در مورد فرش سجاده ای مسجد دومنار مطلبی ارایه دهیم.
در پست های قبلی در مورد سجاده فرش مسجد جامع فهرج ،  سجاده فرش مسجد سنگی و  سجاده فرش مسجد جامع نیشابور مطالبی ارایه دایدم . با ما همراه باشید ...

مسجد دو مناره که در محله میان قلعه سقز و در دامنه ی تنها تپه ی تاریخی  شهر یا همان نارین قلعه قرار دارد و درحقیقت در خیابان امام خمینی که از  بافت های قدیمی  شهر است.

مسجد دومناره که در محیطی باز ساخته شده است از هر چهار طرف آزاد است.از جهت شمال به یک کوچه 3 متری منتهی به تپه قلع نازین و خیابان امام خمینی و از جهت جنوب به یک حیاط باز حوض خانه راه دارد.از جهت غرب به یک گذرگاه چهار متری واز جهت شرق به یک کوچه که یک متری است محدود می باشد.

این مسجد در سال ۱۳۸۰  جزو آثار ملی به ثبت رسیده است.

آتش‌سوزی در مسجد دومناره

طی یک عمل ابلهانه در تاریخ سوم شهریور ماه ۱۳۹۱ بر اثر سوزاندن خاشاک های بام مسجد توسط کارگران میراث فرهنگی و خاموش نکردن آن، بام مسجد دچار آتش‌سوزی شده و پس از چند ساعت ایوان چوبی و بخش عظیمی از بام چوبی آن در آتش به طور کاملا عجیبی سوخت و نابود شد.

ارزش تاریخی بنای مسجد

بنای مسجد طبق گفته های مردم به زمان شیخ حسن مولان آباد، از عرفای حکیم و ریاضیدان مشهور عصر افشاریه بر می‌گردد. هنگام عزیمت نادر شاه افشار به بغداد، وی از منطقه سقز عبور کرد وطبق در خواست شیخ حسن مولان آباد برای ساخت مسجدی برای اهالی شهر سقز، نادر شاه دستور ساخت این مسجد را در بافت قدیم شهر سقز صادر کرد. در حال حاضر نیز برخی از اهالی منطقه به این مسجد، مسجد شیخ حسن مولان آباد نیز می‌گویند.

از دلایل صحت این ادعا، این است که در این سفر نادرشاه دو عصای مرصع ویک سفرهٔ منقوش زیبای چرمی را نیز به شیخ حسن هدیه می‌دهد این وسایل در حال حاضر در روستای مولان آباد، که آرام گاه این عارف عالی رتبه در آن قرار دارد، نگهداری می‌شود. همچنین یک جلد کلام ا… مجید خطی و با ارزش در مقبره شیخ حسن است، وتاریخ آن به اواخر دوره افشاریه برمیگردد.

همچنین با توجه به کاشی کاری‌های مسجد دومناره و فرش سجاده ای آن که بیشتر مربوط به اواخر افشاریه واوایل زندیه است وخصوصیات آن دوران را دارد، می‌توان به طور قطع مطمئن شد که بنا مربوط به دوره افشاریه است، ودر دوران‌های بعدی مرمت شده وتعمیرات جزیی در آن صورت گرفته است.

شرح بنای مسجد

مسجد دو منارهٔ سقز پلانی تقریباً مربع شکل دارد. در ساخت این مسجد، از مصالحی مانند: خشت خام، ملات گل، ستگ‌های لاشه، آجر وچوب استفاده شده است.دراین مسجد از فرش سجاده ای استفاده نشده است چرا که این مسجد بسیار قدیمی میباشد.

ورودی این مسجد در ضلع غربی قرار گرفته است. این در ورودی، سر در آجری با بافت گره چینی آجر وکاشی زرد رنگ دارد؛ که معرف دورهٔ زندیه است. بعد از در ورودی یک دالان ارتباطی، حدود ۳ در ۳٫۵ متر است، که از همین دالان به وسیلهٔ نه پله می‌توان به پشت بام مسجد رسید. پله‌های راه ارتباطی مذکور، به شکلی ساخته شده است که یک چوب برای لبه ی پله استفاده شده و برای ساختن پله‌ها پشت این لبه چوبی را به وسیله سنگ‌های ریز و درشت، خشت خام و مقدار زیادی کاه گل پر کرده‌اند.

شبستان مسجد در ضلع شرقی این دالان قرار دارد، که از طریق درگاه جدا گانه می‌توان به آن راه یافت. متراژ این شبستان مسجد،  ۱۰ متر در ۱۲ متر است. سقف این شبستان درون مسجد که ارتفاع ۲ متر و۸۰ سانتی‌متر دارد همانند بیشتر مساجد محل – بر روی چهار ستون چوبی تقریباً مدور با سر ستون‌های چوبی، تکیه داده است. پشت بام مسجددومناره تا سال ۱۳۶۴، کاهگلی بود، که در آن سال با همت اهالی محله تمام کاهگل های آتن برداشته شده و پشت بام مسجد آسفالت شد. قطر ستون‌های این بنا در حدود ۳۵ سانتی‌متر است، که بر پایه ستون‌های سنگی قرار دارند.

در ضلع جنوبی این شبستان قبل از هر چیزی، محراب مسجد و فرش سجاده ای آن جلب توجه می‌کند. این محراب بافت قدیم خود را که هلالی شکل می‌باشد، حفظ کرده است. البته به دلیل این که در سال ۱۳۷۸ همهٔ مسجد گچ کاری مجدد شد، تغییراتی در تزیینات ومشخصه‌های آن به وجود آمد، به طوری که امروزه فقط محرابی هلالی مشاهده می‌شود که بر بالای آن بسم ا.. الرحمن الرحیم با گچ قالب گیری شده است.

در ضلع جنوبی شبستان علاوه بر محراب، دو راه ارتباطی دیگر که دقیقاً شکل محراب را دارند، برای راه یافتن به ایوان جلوی مسجد تعبیه شده است قطر دیوارهای این مسجد حدود یک متر وهفتاد سانتی‌متر است، که در ضلع جنوبی وداخل محراب، به صراحت می‌توان آن را مشاهده نمود.رمز و راز استحکام وپایداری بنا از دورهٔ افشاریه تا کنون بدون تردید ضخامت دیوارهای ان است. در ضلع شرقی شبستان، شش تاقچه به اندازه‌های متفاوت وجود دارد، که برای نگهداری کتب و وسایل مربوط به مسجد استفاده می‌شود.

در این ضلع همچنین یک در ارتباطی به اتاق واقع در ضلع شرقی مسجد که انباری است، تعبیه شده است. در ضلع شمالی در سال ۱۳۷۹ شومینه‌ای ساختند که بیشتر جنبهٔ تزیینی داشته که البته در حال حاضر دهانهٔ شومینه را بسته‌اند وبه عنوان لولهٔ بخاری از آن استفاده می‌کنند.

در ضلع غربی شبستان، چهار تاقچه به اندازه‌های متفاوت ساخته شده‌ است، که همان کاربرد تاقچه‌های ضلع شرقی را دارند. تاقچه‌هایی که نام بردیم، به دلیل متاخر بودن گچ کاری مسجد، مشخصه‌های بارزی ندارند که بتوان آن را بر شمرد. فقط تاقچه‌هایی اند معمولی با شکل تقریباً مستطیلی، که البته دیوارهای اضلاع شبستان را از حد یکنواختی بیش از حد خارج کرده‌اند.

در ضلع غربی مسجد دو اتاق وجود دارد، که در دوره های قبل، محل درس خواندن طلبه های دینی بود. در حال حاضر، از این اتاق ها برای کار دیگری استفاده میشود، به طوری که یکی از اتاق‌ها به وضو خانه تبدیل شده واتاق دیگر نیز خالی مانده است. راه ارتباطی به این اتاق‌ها، از داخل شبستان است.

احتمالاً، از ایوان مسجد، به عنوان مصلای تابستانی استفاده می‌شد. به دلیل این که مسجد بر سطحی شیب دار بنا شده است، معماران اولیه آن برای این که بتوانند مسجد را بر روی سطحی مسطح بنا کنند، مجبور بوده‌اند در جلوی مسجد سکویی از سنگ‌های لاشه با ارتفاعی در حدود ۴ تا ۴٫۵ متر بنا نمایند، وسپس مسجد را بر روی این سکوی سنگی بنا کنند. ایوان جلوی مسجد، دقیقاً بر روی این سکو سنگ چین شده ساخته شده است. ابعاد این ایوان ۴٫۸۰ در ۱۶ متری می‌باشد، که با شبستان اصلی مسجد دارای بامی در یک سطح است. این ایوان در ضلع غربی، همانند خود مسجد، در مجزایی دارد. بر بالای این در ورودی سر دری با بافت گره چینی آجر وکاشی هست، که در آن عبارت: (علی مدد) نقش بسته شده است. علاوه بر این در ورودی، می‌توان از طریق محراب ودرهای جانبی آن یعنی از داخل شبستان مسجد، به این ایوان راه یافت.

فرش سجاده ای مسجد دومناره

سجاده فرش مسجد دومناره


فرش سجاده مشهد الرضا،تولید کننده انواع سجاده فرش،فرش سجاده ای و سجاده.

لینک های کمکی: صفحه اصلی ، گالری سجاده مشهدالرضا، وبلاگ سجاده مشهدالرضا و محصولات سجاده ، وبلاگ میهن بلاگ .

موضوعات وبلاگ : 

اخبار دنیای فرش ، اصطلاحات فرش و سجاده ، تاریخچه فرش و فرش سجاده ای ، دانستنی های فرش ، سجاده فرش بافی ، معرفی مساجد ، مقـایسه فـرش ماشینی با دستبافت ، مناسبت ها ، نگهداری از سجاده فرش ، چرا سجاده فرش؟